Dzień 41 – Ayutthaya

7-ego stycznia wstaliśmy rano i ruszyliśmy do głównego dworca kolejowego w Bangkoku. Tam, w kasie, zakupiliśmy w cenie 12 Bahtów bilety do Ayutthai, po czym została nam chwila na zjedzenie szybkiego śniadania w dworcowym barze. Kolejny raz zaczynaliśmy dzień od treściwej, rosoło-podobnej zupy z makaronem.

Ayutthaya to dawna stolica królestwa Ayutthayi, w której obecnie zobaczyć można pozostałości kompleksów świątynnych i pałacowych z 12-13 wieku. Całe ‚miasto’ położone było na ‚wyspie’ – a w zasadzie otoczone kanałem z wszystkich stron. Znajduje się tutaj kilka kompleksów oraz grobowców, w których odnaleziono cenne relikwia.

Droga do Ayutthayi trwa okło 1.5h i odbywa się w trudniejszych warunkach. W pociągu jest tłoczno, ale udało się nam zdobyć miejsca siedzące.

Po wyjściu z dworca, zostaliśmy natychmiastowo napadnięci przez grupę kierowców Tuk-tuków, którzy koniecznie chcieli nas zawieźć do wszystkich atrakcji. Postanowiliśmy nie udzielać się histerii i ruszyć na piechotę.

Po chwili, okazało się niestety, że droga jest dłuższa niż podejrzewaliśmy, więc zwróciliśmy się do jednego z zaparkowanych tuk-tuków i podjechaliśmy do pierwszej ze świątyń, które chcieliśmy odwiedzić. Tuk-tuki w Ayutthayi są przedziwne, jak obudowane kolorowe mydelniczki.

Pierwsza to Wat Ratchaburana, gdzie zakupiliśmy od razu łączony bilet na cztery najważniejsze monumenty w okolicy. Świątynia ta, jak wszystkie w Ayutthai jest zbudowana z czerwonej cegły, która kiedyś była pokryta białym tynkiem. W Wat Ratchaburana znajdują się szczątki dwóch braci króla Chao Sam Phraya. Przekazy mówią, że dwóch braci pojedynkowało się na słoniach o miejsce na tronie, a ich armie stacjonowały w pobliżu. Gdy oboje zginęli, najmłodszy z braci został mianowany królem i rozporządził ich kremację. W miejscu kremacji powstała własnie Wat Ratchaburana.

W największym prangu czyli świątyni z bogato rzeźbionej wieżą znajdują się specjalne komnaty, które kiedyś zawierały skarby. Historia wykopalisk jest dosyć drastyczna, ponieważ gdy je rozpoczęto, zorientowano się, że światynie zostały już wcześniej częściowo ograbione. Od tego momentu, ustawiono policjantów, którzy mieli pilnować wykopalisk w dzień i w nocy. Zostały one jednak okradzione ponownie – śledztwo wykazało, że z złodziejami współpracował jeden z stróżujących policjantów. Mimo, że przestępców złapano – nie udało się odzyskać wszystkich artefaktów. Wszystkie odnalezione dzieła można oglądać w muzeum w Ayutthayi.

Drugą świątynią, którą zwiedziliśmy, była znajdująca się tuż obok Wat Mahathat. Słynie ona chyba najbardziej z drzewa, które wyrosło wokół głowy Buddy.

Ten kompleks jest większy niż Wat Ratchaburana, ale układ ma dosyć podobny. Z resztą, układ pozostał do dzisiaj bardzo podobny. Kompleks otoczony jest pomieszczeniami dla mnichów, w których znajdują się posągi Buddy zwrócone do środka, posiada główną świątynię oraz centralnie umieszczony prang oraz pomniejsze czedi po bokach. Obecnie świątynie nie mają prangów, ale występuje więcej czedi. Obeszliśmy całość, zwracając uwagę, że budowle są w kiepskim stanie – mury są krzywe, a większość czedi i wszystkie świątynne ściany już się przewróciły. Zastanawia nas co jest powodem – w Europie istnieją przecież ogromne ceglane budowle w podobnego okresu. Klimat jest tutaj znacznie inny – jest ciepło i parno, ale za to nie ma mrozów. Zastanawiamy się czy winić można ewentualny brak fundamentów, wszystko wygląda jakby zostało ułożone wprost na ziemii, bez jakiegokolwiek utwardzania. Wiemy, że wszystko zostało spalone podczas ataku burmiańczyków w XVII wieku, a potem popadło w ruinę. Do dzisiaj nie rozwikłaliśmy tej zagadki…

Następna świątynią którą chcieliśmy odwiedzić było Wat Phra Ram. Położona jest ona jakieś 10-15 minut piechotą od pierwszych dwóch świątyń. Całe ‚stare’ miasto położone jest jakby w parku, od jednego punktu do kolejnego przejść można uliczkami i mostami nad kanałem. Po paru minutach, Julia podniosła głos wskazując na człapiącego przed nami stwora. Kuba próbował go dogonić i sfotografować, ale zwierzę uciekło do wody, aż się za nim kurzyło. Zaskoczeni, zastanawiając się co to dokładnie było, ruszyliśmy dalej. Przeszliśmy więc przez targ pełen kwiatów i ruszyliśmy ścieżką przez park. Jest tutaj wiele pomniejszych świątyń, a czasem jedynie śladów po nich, czyli stosów cegieł przypominających o dawnej świetności i wielkości tego miejsca.

Po chwili, spostrzegliśmy kolejne stwory – teraz już byliśmy pewni, trafiliśmy na warany! (i tak wyjaśniła się zagadka z Bangkoku – stworzenie dryfujące w kanale było właśnie waranem Dzień 33 – Bangkok – Złota Góra) Tym razem, Kubie udało się zaczaić i zrobić kilka zdjęć, chociaż warany nie są głupie i również szybko uciekły do wody.

Kontynuując naszą drogę i wypatrując kolejnych jaszczurów, zobaczyliśmy grupkę ludzi nad wodą. Popędziliśmy tam i zobaczyliśmy scenkę, gdy prawdopodbnie pracownik weterynaryjny (lub hycel?) próbował przepędzić ogromnego warana do wody. Domyślamy się, że stworzenie blokowało pobliską drogę i musiało zostać odstraszone. Przebieg sytuacji i warana używającego swojego ogona przedstawia poniższy filmik:

W drodze do świątyni Wat Phra Ram zobaczyliśmy jeszcze ludzi jadących na słoniach. Bardzo ładnie to wygląda, gdy duży azjatycki słoń ubrany jest w tradycyjny strój i niesie na plecach loże, a kieruje nim równie kolorowo ubrany człowiek. Wygląda, ale tak naprawdę jest to proceder brutalny i sprawiający słoniom wiele cierpienia. Są to dzikie zwierzęta, nieudomowione, które regularnie się buntują. By je tresować muszą być regularnie bite i karane. Z tego powodu, nawet jeśli zostaniemy zapewnieni, że słonie są dobrze traktowane – nie można w to wierzyć i nie należy nigdy jeździć na słoniach.

W końcu, dotarliśmy. Świątynia jest bardzo podobna do poprzednich, ale lepiej zachowana. Niestety, w obecnym momencie nie można było jej w całości obejść z powodu trwających prac archeologicznych.

Ostatnią zwiedzoną przez nas świątynią była Wat Phra Si Sanphet. Była to kiedyś kaplica królewska, w której król się modlił. Nie było tutaj pomieszczeń dla mnichów, którzy byli zapraszani jedynie na specjalne ceremonie. Składa się ona z przetrwałych do dzisiaj trzech ogromnych czedi przy których nie omieszkaliśmy zrobić sobie serii zdjęć 🙂

Po tym wszystkim, wróciliśmy szybko tuk-tukiem na dworzec i kupiliśmy bilety powrotne. Ostatnie chwile przed odjazdjem spędziliśmy jedząc ryż z kurczakiem i warzywami z pobliskiego stoiska.

Pociąg był jeszcze bardziej zatłoczony niż wcześniej i przez pewien czas musieliśmy stać w przejściu pomiędzy wagonami.

Pociąg docierając do Bangkoku zdecydowanie zwolnił, a wręcz zaczął się toczyć… zobaczyliśmy, jak na przedmieściach, ludzie żyją tuż przy torach kolejowych. Właściwie tyły ich domów mają wyjścia na tory, a pomiędzy torami, czasem ustawione są fotele i wszędzie biegają bawiace się małe dzieci.

Gdy wysiedliśmy w Bangkoku, szybko ruszyliśmy do hotelu by się wykąpać ponieważ czekało nas jeszcze jedno spotkanie tego dnia. Kuby kolega z pracy, właśnie wypoczywał z żoną w Tajlandii i nasze trasy się zbiegły. W tych egzotycznych okolicznościach spotkaliśmy się na piwo i kolację, gdzie wymieniliśmy się doświadczeniami i przygodami z podróży 🙂 Tak zakończył się nasz ostatni pełny dzień w Tajlandii!

Dzień 40 – Kanchanaburi – Hellfire Pass

Ostatniego dnia w Kanchanaburi wstaliśmy o 4:15, spakowaliśmy bagaże, które zostawiliśmy w hostelu i ruszyliśmy na dworzec kolejowy. O 5.50 czekał na nas pociąg do Ton Bak. Postanowiliśmy, że nasz ostatni dzień będzie w pełni poświęcony Kolei Śmierci – poranek, przejazd koleją przez most na rzece Kwai, do samego końca istniejącej jeszcze linii – co dopełnia całość linii w Tajlandii. Przejechaliśmy bowiem z Bangkoku do Kanchanaburi, a teraz dalej do Nam Tok. Następnie w planie mieliśmy muzeum Hellfire Pass.

Zanim jednak tam przeskoczymy, musimy opisać drogę przez most! Kompletnie nic nie widzieliśmy ponieważ było ciemno! 🙂 Nie mniej jednak, sama droga pociągiem ma swój szczególny urok i warto ją odbyć. Tym razem nawet siedzenia wagonu były drewniane (tzw. hard seat).

Gdy dotarliśmy do końca drogi, wysiedliśmy w bardzo małej miejscowości, gdzie postanowiliśmy zjeść szybkie śniadanie. Po wciągnięciu zupy i ryżu, ruszyliśmy dalej.

Po około 15 minutach piechotą dotarliśmy do drogi, przy której mieliśmy złapać autobus do muzeum. W tej okolicy już nikt nie mówi po angielsku, więc znalezienie przystanku i upewnienie się, że jedziemy w odpowiednim kierunku było nielada wyczynem. Gdy byliśmy pewni, skosztowaliśmy bardzo dziwnej przekąski, którą sprzedawano tuż przy przystanku.

Słodki ryż z rodzynkami (byćmoże?) pieczony w bambusowej łodydze jest bardzo ciekawą potrawą, trochę jak słodki deser, a jednocześnie posiadający specyficzny posmak.

W końcu udało nam się złapać bus i po około 25 minutach wysiedliśmy przy bramie do muzeum. Kolejne 10 minut piechotą i byliśmy w środku. Bardzo intrygujący jest fakt, że do muzeum wchodzimy boso! Podejrzewamy, że jest to spodowane faktem, że oprócz muzeum jest tutaj szlak, który podczas deszczu pewnie powoduje, że buty są umazane w błocie.

Obeszliśmy całe muzeum upamiętniające budowę kolei śmierci. Dowiadujemy się tam, że konstrukacja miała 415 km, które zostały zbudowane w ciągu zaledwie 18 miesięcy. Miała ona tworzyć trasę pomiędzy Tajlandią, a Birmą, co wspomogłoby japońskie wojska właśnie w Birmie i Indiach, ponieważ umożliwiłoby przesyłanie transportów bezpieczną drogą lądową. Standardowa trasa wiodła z Singapuru do portu w Rangun, ale statki były narażone na ataki amerykańskich łodzi podwodnych. Podczas budowy, pracowało tam około 60 tysięcy jeńców wojennych oraz, w szczytowym momencie, około 200 tysięcy pracowników z Azji Południowej zwanych Romusha. Wszczyscy jeńcy-pracownicy byli podzieleni na oddziały, jak w wojsku, a ich przełożonymi byli faktyczni dawni dowodzący. Zapewniało to pewną strukturę w obozach i utrzymanie porządku. O ile w obozach jeńców warunki były zatrważające, to dopiero ‚pracownicy’ azjatyccy żyli w makabrycznych warunkach. Nie pomagał brak struktury i higieny. Wspomnienia jeńców mówią, że sezon suchy, czyli gorący był dla nich hartowaniem, ale to sezon mokry był momentem najtrudniejszym, gdyż ziemia przy której pracowali była gliniasta i niebezpiecznie śliska, a w obozach panowała cholera.

Całą trasę budowano bardzo prostą technologią. Tabilce informują nas, że spośród wszystkich 688 mostów, jedynie 8 było zbudowanych ze stali. Wynikało to przede wszystkim z faktu, że starano się korzystać z materiałów dostępnych w okolicy, czyli drewna i bambusa. Fakt ten dawał z kolei pewne szanse na dywersję – jeńcy stosowali różne nieoczywiste metody, ponieważ karą za ssss była śmierć. Prostymi sposobami było np. wypełnianie tyczek bambusowych do połowy ziemią, tak by gdy były wbijane, nie wchodził na pełną głębokość do środka, przez co były znacznie słabiej umocowane. Innym sposobem było przenoszenie gniazd termitów w pobliże budowy, z nadzieją, że natura sama załatwi sprawę. Ponadto, japońscy inżnierowie nie mieli wówczas doświadczenia w budowie tuneli, więc podczas budowy w górach stosowano tzw. przecięcia – po prostu drążono na drugą stronę skały. Proces wyglądał tak – ręcznym dłutem i ręcznym „wiertłem udarowym” (czyli prętem zakończonym wiertłem i wbijanym młotkiem) drążono w skale dziury. Następnie w taki otwór wkładano dynamit. Po eksplozji, większe kawałki rozbijano kilofami na mniejsze, a te wywożono z placu budowy.

Można sobie wyobrazić warunki pracy, temperatura przekraczająca 40 stopni Celsjusza lub nieustanne opady. Ogromne masy ludzi zginęły podczas budowy z wycieńczenia, głodu i chorób. Kolejne, ginęły od kar cielesnych, które z ogromną zażartością stosowali koreańscy strażnicy. Ciekawe jest, że im dłużej trwała budowa, tym więcej ludzie ginęło lub było niezdolnych do pracy, a strażnicy wyładowywali swoje frustracje na tych jeszcze pracujących lub ledwo pracujących, co powodowało, że i oni nie byli w stanie pracować dalej. Te kontr-produktywne metody zmuszały do sprowadzania coraz większych ilość pracówników z Azji Płd. Podczas budowy zginęło około 13 tysięcy jeńców wojennych i 90 tys. Romusha.

W końcu, po miesiącach budowa została ukończona. Nie była ona jednak w stanie spełnić nawet 1/10 z początkowo zakładanych wymogów 3000 ton transportu dziennie, a wojska aliantów starały się regularnie bombardować jej trasę. Co ciekawe, aż do końca wojny, w pobliżu kolei pozostawały obozy pracy, których ludność miała naprawiać walące się mosty. Całość była japończykom tak niezbędna, że w pewnym momencie, w zniszczonych fragmentach, stosowano nawet transport barkami przez rzekę.

Po wojnie kolej przeszła w posiadanie brytyjczyków, którzy parę lat później rozebrali 4 km torów, gdyż obawiali się, że może ona zostać użyta do zasilenia separatystów w Birmie. Potem torowisko przeszło w ręce kolei Tajskich, które po paru latach stwierdziły że odcinek do Birmy jest nieekonomiczny i rozłożyły kolejną część torów.

Po przejściu muzeum ruszyliśmy na szlak. Można tutaj bowiem przejść kilka kilometrów drogą, którą biegła feralna kolej. Pomiędzy innymi, znajduje się tutaj najdłuższe i najbardziej znane przecięcie na całej trasie – tzw. Hellfire Pass (pol. Przecięcie Ognia Piekielnego) zwane również Tap and hammer cutting (pol. Przecięcie Dłuta i Młota). Były to właściwie dwa przecięcia – najdłuższe liczące 450 metrów długości i 8 metrów głębokości oraz najgłębsze o długości 73 metrów i głębokości 25 merów. Z wycieńczenia i wysokiej temperatury zginęło tu bardzo wielu żołnierzy-jeńców.

Przeszliśmy cały możliwy odcinek, który zrobił na nas ogromne wrażenie. Przecięcia są bardzo długie i wysokie, a człowiek nawet podczas jedynie spaceru jest cały mokry od upału. Ciężko sobie wyobrazić jak mogła wyglądać praca w takich warunkach.

Po wszystkim, wróciliśmy autobusem wprost do Kanchanaburi, gdzie złapaliśmy coś prędko do jedzenia i ruszyliśmy po nasze bagaże! Musieliśmy jeszcze zdążyć na 18, na autobus do Bangkoku!

Tego wieczora dojechaliśmy do Bangkoku i zawitaliśmy w tym samym hotelu co wcześniej. Po całym dniu wrażeń szybko zasnęliśmy, ponieważ nastepnego dnia mieliśmy kolejny ambitny plan do wykonania!

Dzień 39 – Kanchanaburi – Wodospady Erawan.

5-ego stycznia wyruszyliśmy na stację autobusową by dostać się do słynnych w okolicy wodospadów Erawan. Są one położone w parku narodowym Erawan, około 65 kilometrów na północ od Kanchanaburi, co oznacza około 1.5h jazdy autobusem.

Autobus, podobnie jak pociąg dzień wcześniej jest dosyć intrygującym pojazdem. Mały i ciasny do tego stopnia, że Kuba ledwo mógł włożyć kolana między siedzenia, podłoga była drewniana, z przodu, tuż obok kierowcy była dodatkowa boczna kanapa na dodatkowych pasażerów, a na suficie, dla ochłody zamontowane były wiatraki. Ciężko to opisać, chyba najlepiej odda klimat tego miejsca poniższe zdjęcie i film z wnętrza.

Droga do Parku Narodowego Erawan wiedzie przez podmiejskie drogi, momentami przecinając piękną turkusową rzekę mającą swoje źródło w okolicy wodospadów.

Gdy w końcu dotarliśmy, przy bramie pobrana została opłata za wejście, a chwilę dalej zostaliśmy wysadzeni tuż przed rozpoczęciem szlaku.

Park Narodowy w Erawan oferuje jeden główny szlak wiodący do 7-miu przepięknych wodospadów oraz jeden w kierunku doliny. Ponadto, można tutaj zoragnizować nocleg lub (chyba?) wynająć namiot. Kolejne wodospady znajdują się od siebie w odległościach od 150 do 500 metrów, a cała wędrówka to około 2.5 km.

Już na samym początku miejsce oczarowuje swoją fauną i florą. Przepiękne drzewa i turkusowa rzeka sprawiają wrażenie, że jak z jednego z filmów przygodowych. Gdy idziemy, najpierw zauważamy ogromne ryby pływające tuż przy powierzchni, a chwilę później otacza nas gromada małych białych motyli – miejsce jest magiczne.

Mozolnie zdobywamy kolejne wodospady. W zasadzie, pierwsze dwa z nich to spokojny płaski spacer, kolejne dwa, to chwila drogi w górę, ale nadal jest stosunkowo lekko.

Przy każdym z nich można się zatrzymać i wejść do wody, my decydujemy się na dłuższą przerwę i ochłodę w wodzie przy czwartym wodospadzie. Okazuje się, że rzeka oferuje darmowe Fish Spa, a stada rybek zaczynają podgryzać nas w nogi. Im większe, tym mocniej gryzą, choć te największe wydają się już mądrzejsze i nie próbują polować na człowieka 🙂 Jest to podobne, choć inne uczucie niż to, które opisywaliśmy podczas pobytu w Kuala Lumpur (Fish Spa w Parku Ptaków w Kuala Lumpur) – nieprzyjemne łaskotanie połączone z zaskoczeniem 🙂 Po chwili można się trochę przyzwyczaić, ale nadal pozostaje pewna nieufność 🙂

Idziemy dalej w górę! Trudności zaczynają się mniej więcej w drodze do szóstego wodospadu, zaczyna robić się coraz bardziej stromo. Szlak do ostatniego z nich wiedzie po śliskich kamieniach a momentami idziemy nawet w rzece. Można się poczuć niczym Indiana Jones. Nie poddajemy się i dzielnie idziemy dalej – jesteśmy dobrze ubrani, oboje mamy wygodne buty.

Z przerażeniem i pewnym podziwem obserwujemy grupy azjatów w japonkach, którzy wyglądają jakby mieli zaraz zjechać wszyscy razem z góry. O dziwo, nikt się nie wywrócił w naszej obecności, pomimo naprawdę trudnych momentów.

W końcu docieramy do samego szczytu, gdzie pozwalamy sobię na kolejną chwilę odpoczynku, a Kuba kąpie się w ostatnim stawie.

Po zejściu łapiemy ostatni autobus do Kanchanaburi, który jest przepełniony. W parku spędziliśmy około 5 godzin i był to bardzo przyjemny dzień w pięknych okolicznościach przyrody! Zakończyliśmy ten piękny dzień jedzeniem z lokalnego night-marketu i powrotem do naszego nawodnego hostelu.